Rijstijlanalyse via de boordcomputer

"Het voordeel van rijstijlanalyse via de boordcomputer is dat je niet alleen inzicht krijgt in het brandstofverbruik, maar ook hoe de chauffeur tot dit verbruik gekomen is", stelt Jaap Heimans, manager bij Key Driving Competences (www.keydriving.nl). Via een boordcomputer met CANbus-interface kan objectief worden gemeten hoe de totale ritprestatie van een chauffeur is. Zo geeft de rijstijlanalyse naast het verbruik zicht op het acceleratie-, schakel- en rempatroon en de gemiddelde snelheid ten opzichte van het verbruik. "Ook is goed af te leiden of de chauffeur anticipeert op het verkeer en voldoende gebruik maakt van de massa van het voertuig", licht Heimans toe.
Gedragsverandering
Als instructeur ‘ecologisch' rijden weet Heimans dat er nog aardig wat te verbeteren valt als het om rijstijl gaat. "Veel chauffeurs hebben onvoldoende kennis van de mogelijkheden van de moderne geautomatiseerde versnellingsbakken, die per merk nogal verschillen", noemt Heimans als voorbeeld. "Ook wordt er vaak op de verkeerde manier gebruik gemaakt van de hulprem of cruise control."
Vijf tot zeven procent besparing op het verbruik en daarmee gepaard ook een daling van de CO2-uitstoot is in zijn ogen reëel als deze punten worden aangepakt. "Dat gaat echter niet in één dag training", stelt hij. "Aandacht voor verbruik en rijstijl moet in de organisatie worden ingebed, anders bewerkstellig je geen blijvende gedragsverandering."
Hij adviseert vervoerders daarom een wagenparkbeheerder of instructeur de rijstijlanalyse per chauffeur en per groep chauffeurs regelmatig te laten bekijken en analyseren. Ook is het van belang dat de chauffeurs hier zelf zicht op hebben en zich bewust zijn van hun zwakke en sterke punten. "Voor beide situaties is de boordcomputer een heel geschikt hulpmiddel", aldus Heimans. "En presteert een chauffeur onder de maat, dan moet hij door een deskundig iemand worden begeleid."

Zuinig rijden
Deze werkwijze - objectief meten en langdurig coachen om een blijvende gedragsverandering bij de chauffeur te bewerkstelligen - vormt ook de basis voor Key Driving Competences (KDC). Deze van origine Belgische organisatie is sinds oktober 2009 ook in Nederland actief, met een vestiging in Geldermalsen. "Wij bieden door het CCV erkende trainingen, die voldoen aan de eisen voor verplichte nascholing", vertelt Heimans.
De focus van KDC ligt op zuinig en veilig rijden. "Hiervoor hebben we een eigen systeem ontwikkeld waarbij we de laptop van de instructeur aansluiten op de FMS/CANbus van de truck", licht Heimans toe. Dankzij de door KDC ontwikkelde software, het Key Driving Training System (KDTS), ziet de instructeur realtime wat de chauffeur doet: hoe trekt hij op en schakelt hij, hoever en hoelang houdt hij het gaspedaal ingedrukt, wanneer en met welke kracht remt hij, hoe en hoelang gebruikt hij de cruise control, welke snelheid houdt hij aan, etc.
Tijdens de training stuurt de instructeur de chauffeur waar nodig bij. "Via het KDTS kan hij meteen de resultaten van een verandering laten zien", zegt Heimans. "Dat heeft veel meer overtuigingskracht dan wanneer een chauffeur de instructeur op zijn woord moet geloven."
Coachen
Na een dag training volgt KDC de chauffeurs nog een jaar lang in de praktijk. "Een training is maar een momentopname waarbij chauffeurs ook nog eens extra hun best doen om goed voor de dag te komen", zegt Heimans. "Chauffeurs over een langere periode coachen werkt veel beter. Het is immers de bedoeling dat ze een betere ritprestatie gaan neerzetten, dus eenzelfde gemiddelde snelheid maar tegen lagere (brandstof)kosten."
In overleg met de vervoerder wordt bepaald welke norm het meest reëel is voor een groep, bijvoorbeeld hetzelfde type auto en/of dezelfde transportomstandigheden. Ook wordt afgesproken wie de chauffeurs bijstuurt: de vervoerder zelf of KDC. "Per maand berekenen we het verbruik per chauffeur, per groep en het aandeel dat elke chauffeur in de groep heeft", legt Heimans uit. "Vervolgens bekijken we de progressie per groep en individuele chauffeur."
De verbruiksberekening is gebaseerd op de getankte liters of informatie uit de boordcomputer. Voor dit laatste is KDC een samenwerkingsverband aangegaan met boordcomputerleverancier Transics. "Als een transporteur werkt met Transics boordcomputers, krijgen wij de beschikking over de gegevens die de boordcomputer registreert", zegt Heimans. Andersom maakt Transics voor haar rijstijlanalyse gebruik van de EcoCoach software ‘powered by' KDC.
Anticiperen
De eerste Nederlandse vervoerder die de Transics boordcomputer combineert met een training van KDC is Claessen Transport uit Venlo. Deze transporteur is met een wagenpark van 24 eigen auto's en 12 vaste charters - allemaal uitgerust met de Transics Quattro Plus - actief in tanktransport van levensmiddelen en diervoerders in Europa. "Alle chauffeurs krijgen 35 uur opleiding", vertelt Hoofd Planning Marcel Cornelissen. Daarvoor is een vast tarief per chauffeur afgesproken. De 35 uur bestaan uit een training voor zuinig rijden, schadepreventie en defensief rijden.
"De komende 1,5 jaar krijgen elke maandag twee chauffeurs een dag training", zegt Cornelissen. "Daarna worden ze een jaar lang gevolgd en gecoacht door KDC." Hij verwacht dat dit niet alleen effect heeft op het verbruik. "De chauffeurs merken dat ze door beter anticiperen rustiger en veiliger aan het verkeer deelnemen. Dat vinden wij zeker zo belangrijk."
Beter anticiperen op het verkeer is een belangrijk aspect binnen KDC's training. "Vooruitkijken en -denken, gelijkmatig rijden en anderen op tijd laten zien wat je wilt", licht Heimans toe. "Dat leidt niet alleen tot zuiniger, maar ook veiliger rijden. En dat hopelijk weer tot een groener en positiever beeld van de transportsector."

Marten van der Molen (Reining): "Competitie-element stimuleert zuinig rijden"

Reining startte ruim een jaar geleden met het project ‘Brandstofverbruik'. "Centraal hierin staat naast het verbruik ook de rijstijl van de chauffeur die via de boordcomputer wordt gemeten en geanalyseerd", vertelt Marten van der Molen, operational transportmanager bij Reining. Deze logistiek dienstverlener biedt verladers een compleet concept met transport, warehousing, intermodaal vervoer en distributie. Reining is een zelfstandige dochter van Koninklijke Wagenborg en gespecialiseerd in internationaal transport met volumecombinaties en megatrailers (zie ook www.reining.nl)
Alle 400 eigen wagens zijn uitgerust met een Prometheus boordcomputer met CANbus-koppeling. Via deze interface worden verbruik, (gemiddelde) snelheid, schakel- en remgedrag en het gebruik van de cruise control gemeten. Wekelijks zet de Prometheus-software deze data om naar een rijstijlanalyse per chauffeur. Het gemiddelde verbruik van een chauffeur wordt vergeleken met het groepsgemiddelde van alle chauffeurs op één vestiging. Op basis hiervan krijgt elke chauffeur een score. Deze wordt weergegeven in een ranglijst die elke maand in de chauffeurskantine wordt opgehangen.
Om tot een eerlijk onderling vergelijk te komen hanteert Reining een omrekenfactor die rekening houdt met het merk - Mercedes-Benz of DAF -, type en bouwjaar van de auto. "Deze omrekencomponent is afgeleid van het gemiddelde verbruik per merk, type en bouwjaar en voorkomt dat chauffeurs met een bepaalde auto altijd bovenaan de ranglijst staan", licht Van der Molen toe. Hij geeft aan dat de omstandigheden onderweg voor alle chauffeurs van een vestiging ongeveer gelijk zijn. "Daar houden we niet apart rekening mee."
Chauffeurs die slecht scoren worden door Wagenparkbeheer onder de loep genomen. "Eerst controleren we de technische staat van de auto", zegt Van der Molen. "Daarna bekijken we aan de hand van de rijstijlanalyse waar de problemen zitten en gaat een instructeur gericht met de chauffeur aan het werk."
De chauffeur die bovenaan de ranglijst staat, wordt beloond. "Dit competitie-element slaat aan", is de ervaring van Van der Molen. "Iedereen weet dat een goede chauffeur het verbruik in de hand heeft, dus zijn de chauffeurs gemotiveerd om hoog te scoren." Door Reinings aanpak zijn de chauffeurs veel bewuster bezig met een zuinige rijstijl, wat resulteerde in een besparing van 2% over het afgelopen jaar.

Martin Verwaal (Zijderlaan): "Norm bepalen per type transport"

Zijderlaan in Stolwijk is met zo'n 120 eigen wagens actief in verschillende typen vervoer (zie ook www.zijderlaan.nl). "We rijden met kippers, bulkwagens, Tautliners en containers", vertelt hoofd automatisering Martin Verwaal. "Die diversiteit maakt het lastig om het brandstofverbruik onderling te vergelijken."
Om reële normwaarden te kunnen vaststellen, heeft hij een aantal groepen chauffeurs geformeerd. Verwaal: "Voor de verbruiksmeting werken we nu per type vervoer met een groep Binnenland en een groep Buitenland." Het verbruik van enkele van deze groepen heeft Zijderlaan de afgelopen maanden in kaart gebracht via de verbruiksrapporten en rijstijlanalyse van de CarCube boordcomputer, waarmee het wagenpark grotendeels is uitgerust.
"De verbruiksmetingen doen we met de 50 auto's die een CANbuskoppeling hebben", zegt Verwaal. Op basis hiervan worden de normwaarden bepaald. Hij geeft aan dat je met een goed onderbouwde basis moet komen, anders nemen de chauffeurs het niet serieus. Daarom is het voor Zijderlaan belangrijk dat nu ook het PTO-verbruik afzonderlijk is te zien in de verbruiksrapportage. Verwaal: "Anders schuiven de chauffeurs in een bepaald type transport alle te hoge verbruikswaarden op de PTO."
De volgende stap in de verbruiks-/rijstijlanalyse is de begeleiding van de chauffeurs. "Met een klein team gaan we regelmatig de verbruikscijfers bekijken", zegt Verwaal. "Als een voertuig onder de norm blijft, gaan we na waar de problemen zitten, bekijken in welke omstandigheden het werk wordt uitgevoerd en bespreken dit eventueel met de chauffeur(s)."
Hij wil de chauffeurs ook laten zien hoe hun gemiddelde verbruik is ten opzichte van het groepsgemiddelde. "Het is de bedoeling dat ze elkaar zo scherp houden." Zijderlaan maakt ook gebruik van de rijstijlassistent op de CarCube, die de chauffeur realtime laat zien hoe hij presteert qua verbruik, optrekken, remmen, toerental en stationair draaien. Verwaal: "Door continue monitoring van de rijstijlanalyse bekijken we of de chauffeurs binnen de vooraf opgestelde normen blijven. Daar waar nodig overleggen we met de chauffeur of proberen de rijstijl door extra begeleiding te verbeteren. Op basis van de rijstijlanalyse uit de boordcomputer kunnen we daarna volgen hoe het effect van deze begeleiding is."

Van der Helm Transportgroep mikt op vijf procent rendementsverbetering

Ook GreenCat biedt een uitgebreid aantal mogelijkheden op het gebied van rijstijlanalyse. Van der Helm heeft bij GreenCat vijftig TopIQ boordcomputers aangeschaft en gaat ervan uit dat een rendementsverbetering van vijf procent mogelijk moet zijn. Dat is de stellige overtuiging van operationeel transportmanager John Boers, die onlangs de implementatie van de TopIQ boordcomputers met succes heeft afgerond.  Van der Helm mag met recht een ‘early adopter' van nieuwe ontwikkelingen worden genoemd. Zo koos het bedrijf voor de TopIQ boordcomputer ondermeer omdat die recent is uitgerust met de ‘driver performance module'. Volgens John Boers is dat een effectief stuk gereedschap om de kilometerkosten structureel omlaag te brengen. "Met dit systeem kunnen we de rijstijl van de chauffeur monitoren, analyseren en waar nodig verbeteren. Maar daarmee zijn we er nog niet. Onze planapplicatie OTD van Ortec communiceert nu rechtstreeks met de TopIQ boordcomputers. Kilometers omrijden is er dus niet meer bij.
Beter berichtenverkeer
Ook een sterke verbetering is het digitale berichtenverkeer tussen de planning en de chauffeur dat onder meer alle opdrachten, mutaties en gereedmeldingen automatisch afdekt. Dat betekent winst op de planning én in de administratie. Het lijkt ambitieus, maar met deze innovatieslag moeten we minstens vijf procent efficiencyverbetering kunnen realiseren!"
In lijn met de actuele ontwikkeling koos ook Van der Helm Transportgroep ervoor om de nieuwe software door GreenCat te laten hosten. Deze full service dienstverlening belooft een verdere ontlasting van de thuisbasis. Die kan voortaan met een zeer hoge betrouwbaarheid beschikken over continu up-to-date automatiseringssoftware. Tot het SAAS-pakket (Software As A Service) dat GreenCat leverde behoren zelfs de GPRS SIM-kaarten voor de datacommunicatie.
Intermodaal
De Van der Helm Transportgroep heeft zich in haar bijna 75-jarige bestaan ontwikkeld tot een intermodale transportonderneming van formaat. De circa 300 medewerkers in de verschillende dochterondernemingen houden zich bezig wereldwijde weg-, zee- en luchttransporten van onder meer elektronicaproducten, textiel en grondstoffen voor food- en non-food producten. Een eigen op- en overslagcapaciteit van ruim 40.000 m² voegt extra service en flexibiliteit aan de toch al uitgebreide dienstverlening toe.
Bron: GreenCat