Distributievervoer staat voor grote veranderingen • TTM.nl Ga naar hoofdinhoud

Distributievervoer staat voor grote veranderingen

(JULI 2015) – In Duitsland maakt men zich zorgen over de explosieve stijging van het aantal internetgerelateerde afleveringen. Men spreekt van een ‘Amazonwelle’ die volgens experts zal uitgroeien tot een tsunami. In Nederland razen Bol.com en Coolblue door de wijk. De retail raakt in een stormachtig veranderproces waar het voorlopig alleen maar harder zal gaan waaien. Met grote gevolgen voor de distributie.

Logistiek expert Professor dr. Boris Zimmermann, verbonden aan de Hochschule van Fulda, doet onderzoek naar de explosieve groei van het aantal internetaankopen. Hij ziet een stevig verband tussen de toename van het internetwinkelen en de sociaal demografische ontwikkeling in een land. “Internetwinkelen is voor velen een noodzaak en niet alleen lui gemak.” Dat klinkt aardig. Maar is het voor een vervoerder belangrijk te weten waarom dat internetwinkelen zo toeneemt? Zimmerman meent van wel. Het zijn volgens hem momenteel de sociaalgeografische veranderingen, die de aard van het transport zullen veranderen. Hij geeft cijfers: “In Duitsland is het aantal éénpersoonshuishoudens de afgelopen 20 jaar gestegen van 34 procent naar 41 procent. Ook het aantal tweepersoonshuishoudens neemt toe. Tegelijkertijd daalt het aantal 3- en 4- persoonshuishoudens. Die alleenstaanden trekken

Verdeling aandeel internetshops in Duitsland. Amazon is de grootste.
Verdeling aandeel internetshops in Duitsland. Amazon is de grootste.

steeds meer van de regio naar de metropolen. In Duitsland noemen we dat de ‘Landflucht’. Bij jullie ‘de trek naar de steden’.” Inderdaad. Het aantal huishoudens in Nederland zal de komende 10 jaar stijgen van 7,5 miljoen naar 8,2 miljoen. En die stijging zal voornamelijk uit éénpersoonshuishoudens bestaan die in toenemende mate in steden zullen wonen. Die vormen nu al 37 procent en straks 44 procent van het totaal. Dat betekent dat er over 10 jaar achter bijna de helft van alle huisdeuren slechts één of maximaal twee mensen wonen.

Eenpersoons

“De mensen zullen steeds langer op flexibele tijden en plaatsen werken”, weet Zimmerman. “Tegelijkertijd neemt hun sociale zekerheid af. Er komt steeds meer projectmatig werk. Meer mensen werken op nul-urencontracten of als zzp’er. De ‘vaste’ baan zal steeds minder vast zijn. Er is nog een valkuil: een éénpersoonshuishouden is naar verhouding altijd duurder uit dan een gezin. En in de stad zijn de prijzen altijd hoger dan in de regio. Dat zet druk op je bestedingen. De gemiddelde inkomens in Duitsland en Nederland zijn de afgelopen 25 jaar met 40 respectievelijk 25 procent gestegen. Maar de koopkracht stond in Duitsland in 2012 nog steeds op het peil van 1998. In Nederland is dat beter maar, bij jullie zijn de lonen lager. Dat betekent dat voor de alleenstaande stedelingen eigenlijk een moderne vorm van Verelendung dreigt. Ze hebben van alles tekort: zekerheid, geld én steeds minder tijd om zo veel mogelijk value for money bij elkaar te schrapen. Shoppen kost tijd, zeker als de prijsfactor meespeelt. Daar biedt het internet een uitkomst. Op het net kun je op elk moment alles vergelijken én op koopjesjacht gaan.”

De bestelbussen worden ook steeds groter: L3-H2 is de norm. Hier een joekel van Franconique.
De bestelbussen worden ook steeds groter: L3-H2 is de norm. Hier een joekel van Franconique.

Minder en korter

De stelling van Zimmermann lijkt ondersteund te worden door de laatste cijfers van de brancheorganisatie INretail: die tonen aan dat afgelopen jaar meer dan één op de drie consumenten zegt minder en korter naar winkels te gaan. 37 procent wijst direct het internet aan als reden. Anderen wijzen ook op de vergrijzing. Oudere mensen hebben minder nodig. In ieder geval stijgt in Duitsland het aantal bestelwagens in de woonwijken zo snel dat de bewoners geërgerd over ‘Die Amazonwelle’ spreken. En zich zorgen maken over hoelang dat zo kan doorgaan. Niet helemaal onterecht. De omzet van Amazon is in tien jaar gegroeid van 500 miljoen naar bijna 5 miljard euro! “En dit is pas het begin”, meent Zimmermann. ”De online omzet in Duitsland verdubbelt bijna jaarlijks en stijgt daarmee 10 keer zo sterk als de normale vakhandel. De Nederlandse cijfers blijven daarbij wat achter, maar ook hier was het internet vorig jaar al goed voor 18 procent van alle bestedingen. Dat is wel inclusief alle diensten als verzekeringen, muziek enzovoort. De professor voorspelt daarmee een sombere toekomst voor de winkels in kleinere steden en dorpen. “Ik verwacht dat over 10 jaar 25 procent van het hele koopvolume via het internet zal gaan. Dat betekent dat vooral het winkelaanbod op het platteland en in kleinere steden gedecimeerd zal worden. Alleen in grote steden én met voldoende specialisatie en aanbod zullen winkels zich kunnen handhaven.” Ook daar lijkt Zimmermann gelijk te krijgen: wie niet onderscheidend genoeg is, legt het loodje. Dat werd afgelopen jaar duidelijk zichtbaar bij winkelketens als Mexx en V&D.

Tsunami

De sterke verschuiving van de regio naar wijken in de steden vertaalt zich ook in een enorme logistieke verschuiving. Van één bakwagenlading naar één adres naar vele kleine zendingen naar veel adressen. Kunnen transporteurs zich nu in de handen wrijven over de verwachte toename van het aantal transportkilometers? Of moeten zij zich juist zorgen maken over de verschuiving van kilometers naar bedrijventerreinen naar kilometers naar (stedelijke) gebieden waar ze (nog) niet komen? “Dat is een goede vraag”, meent Zimmermann. “Naar schatting verstuurt alleen al Amazone jaarlijks circa honderd- tot tweehonderdmiljoen pakjes. Dat zijn een vijftig- tot honderdmiljoen voertuigbewegingen van grote bestelwagens per jaar in de woongebieden. En dat is nog zonder het voor- en natransport dat per truck gaat. Mijn verwachting is dat Amazon over tien jaar op driehonderd- tot misschien wel vijfhonderdmiljoen pakjes zit. Dan heb je het niet meer over de Amazonwelle, maar over een tsunami! Veel Duitse steden kunnen nu al de toevloed van afleveringen niet meer aan en willen die juist terugdringen.”

Prof. dr. Boris Zimmermann: “Groei internetwinkelen heeft ook duidelijke sociaaldemografische reden.”
Prof. dr. Boris Zimmermann: “Groei internetwinkelen heeft ook duidelijke sociaaldemografische reden.”

Spaak

Ook in Nederland bestaat de kans dat het spaak loopt. Maar dat dreigt ook voor de regio. De mensen daar zullen ook steeds meer gedwongen worden via het internet te kopen omdat het winkelaanbod in hun omgeving zo is teruggelopen. Maar zullen die ritten nog wel rendabel zijn voor een transporteur? Dat alles vraagt om heel slimme nieuwe concepten. Maar voorlopig zien we een steeds meer hightech internetmarkt nog uitgeleverd worden door vervoerders met een klassieke aanpak. Dat kan niet anders dan gaan wringen. Nu al bijvoorbeeld merken landelijke distributeurs steeds meer een verschuiving van de traditionele Business to Business naar Business to Consumer. Het is ook logisch: de winkel verdwijnt, maar daarmee is het volume niet weg. Dat volgt alleen een andere route. Afgelopen jaar besloeg het aantal nonfood internetverkopen al een 9 procent van de totale retailomzet in Nederland. De verwachting is dat dit aantal de komende 10 jaar oploopt tot een 35 procent van dat volume. Ergo: binnen tien jaar wordt er een kwart minder tussen de groothandel/producent en een retailpunt vervoerd. En tegelijkertijd 25 procentpunt meer direct naar een woonwijk. Wie zijn huidige transportvolume wil behouden, zal het moeten volgen. Of de branche, die gewend is Business to Business te vervoeren, daarop voldoende inspeelt, is de vraag. Typische B-to-C pakketvervoerders als PostNL en GLS plusten in ieder geval alleen vorig jaar al met 8 procent.

Kansen

PostNL is voorlopig de Nederlandse internetbezorgkampioen.
PostNL is voorlopig de Nederlandse internetbezorgkampioen.

De veranderende logistiek rond die goederen geeft vervoerders ook kansen. Maar die komen meer en meer van een heel ander vlak dan ze gewend zijn. Veel kleine internetwinkels zijn retailers die vanuit hun winkel in de stad het internet bedienen. Daar krijgen we dus voor het eerst sinds tijden een stroom goederen die juist de stad uítgaat. De grotere internetwinkels hebben grote centra met veel eigen voorraad. Ze gebruiken nu nog een soort crossdocksysteem om niet-voorraadartikelen op het juiste moment te kunnen bijmengen met de andere bestellingen van de klant. Dat wordt nu nog klassiek aangevoerd. Maar dit soort e-fulfilment staat in feite nog in de kinderschoenen. Hier krijgt de vervoerder nog veel veranderingen te zien. Net zoals deze in toenemende mate te maken gaat krijgen met opdrachtgevers die allerlei nieuwe aanvullende zaken eisen. Bijvoorbeeld dat hun klanten bij aflevering kunnen pinnen. Of dat ze veel meer op zaterdag tweemansbeleveringen verwachten. Of dat de transporteur zorgt voor een oplossing voor de groeiende stroom en afhandeling van de retouren. Wie daar niet aan wil, loopt een gerede kans de boot helemaal te missen. Want met de toenemende invloed en aansturing via IT dreigt sowieso steeds meer dat internetbedrijven proberen de hele logistiek zelf te regelen. Omdat ze het zelf goedkoper kunnen. Ze hebben alle data immers al in huis? Dat is slecht nieuws voor het wegvervoer. Het heeft, opnieuw, alles te maken de regie. Maar ook hier liggen juist kansen voor een transporteur. Maar duidelijk mag zijn dat de meeste daarvan steeds minder met eigenlijk transport te maken hebben.

Voedsel

Nog even terug naar de angst voor die tsunami aan bestelauto’s. Het leeuwendeel van alle fysieke internetverkopen speelt zich nu af in het (pakket)stukgoed. Maar dat is maar 17 procent van het totale volume van wat er een stad ingaat. Naarmate de retail uit de binnenstad vertrekt, neemt die stroom af. Om gedeeltelijk met een u-bocht in kleinere voertuigen terug te komen. Want in de (herbestemde) winkelgebieden zullen (nieuwe) bewoners komen wonen. Maar het wordt pas écht gigantisch als mensen straks ook massaal voedsel via het internet gaan kopen. Nu is dat nog maar 0,2 procent van alle internetboodschappen. Maar het komt eraan. In Engeland levert hypermarkt Tesco al 8 procent van zijn omzet via hun online portal. Het Brits-Amerikaanse Mysupermarket concept vond sinds de start in 2006 al zijn weg naar drie miljoen huishoudens. En in Nederland levert Albert.nl de boodschappen zelfs al af op je werk.

Die werkplek kan overigens een behoorlijke verlichting blijken voor een aantal pijnpunten. Met name steeds meer jonge mensen laten nu al hun bestellingen op hun werk afleveren. Want daar zijn ze het meest. Dat helpt niet alleen opstopping in de woonwijk te voorkomen, het kan ook de transporteur helpen. Want de werkplek, is doorgaans een BtoB-adres. En daar kan hij mee omgaan.

Auteur: Bert Roozendaal

Dit artikel werd eerder gepubliceerd in TTM.nl magazine van juli/augustus 2015. Feiten, namen, omstandigheden en andere details waren correct ten tijde van deze eerste publicatie. De redactie beseft dat deze in de tussentijd veranderd kunnen zijn. Hier kunnen echter geen rechten aan worden ontleend.

 

 

 

Zorg dat u niets mist. Neem nu een jaarabonnement op TTM.nl met 25% korting. Abonneer