Groeiremmers zorgen voor hoofdbrekens in economisch herstel • TTM.nl Ga naar hoofdinhoud

Groeiremmers zorgen voor hoofdbrekens in economisch herstel

De economie lijkt zich onverwacht snel te herstellen van de coronacrisis. De macro-economische groeiverwachtingen zijn fors omhoog bijgesteld en de coronasteun stopt voor de meeste bedrijven vanaf 1 oktober. Een aantal sectoren zit in 2021 weer op het niveau van vóór de crisis, zoals industrie (+12 procent), technologie, media en telecom (TMT) (+4 procent) en zakelijke dienstverlening (+5 procent). Tegelijkertijd hebben bedrijven in veel sectoren te maken met onzekerheden die hun groei kunnen maken of breken, concludeert ABN AMRO in haar Sectorprognoses voor 2021 en 2022. Het wegtransport breekt zich het hoofd over het gebrek aan chauffeurs.

 “Deze onzekerheden zijn tweeledig”, aldus Franka Rolvink Couzy, Hoofd Sector Research van ABN AMRO. “Ten eerste kampen veel sectoren met ‘groeipijnen’, zoals hoge grondstofprijzen, verstoringen in internationale toeleveringsketens en personeelstekorten die sterker zijn dan voorheen, nu sectoren na lange tijd weer open zijn gegaan. Deze ‘groeiremmers’ zijn een rechtstreeks gevolg van de pandemie. Ten tweede kampen sectoren met structurele problemen die al vóór de crisis aan de orde waren, zoals klimaatverandering en de vergrijzing.”

De verschillen tussen sectoren zijn groot. Zo groeit de industrie als nooit tevoren en is vooral in de machine-industrie sprake van een ongekend groeitempo. Dit jaar zal de groei in dit segment volgens ABN AMRO zo’n 30 procent bedragen, na een krimp van 2,5 procent in 2020. De keerzijde is dat ruim een kwart van alle industriële bedrijven kampt met grote tekorten aan materialen en arbeidskrachten, terwijl er juist méér personeel nodig is om aan de vraag te voldoen. In de TMT-sector doet zich een vergelijkbare ontwikkeling voor. Zo kwam de digitalisering door het massale thuiswerken in een stroomversnelling en groeide in de eerste helft van 2021 vooral de IT-branche (+7,8 procent) sterk. Echter is ook hier sprake van ‘groeiremmers’, benadrukt ABN AMRO, zoals het snel groeiende tekort aan IT-programmeurs en -ontwikkelaars. Het nijpende tekort aan arbeidskrachten doet zich ook voor in andere sectoren die de weg naar groei hebben gevonden, zoals transport en logistiek, zakelijke dienstverlening en de bouwsector.

Na een halvering van de omzet in 2020 herpakt leisure zich voorzichtig met 40 procent groei vanaf dat lage niveau. Desondanks kampt ook deze sector met allerlei onzekerheden en kan de deltavariant opnieuw roet in het eten gooien. Zo gaat de evenementenbranche – zelfs als alle restricties worden opgeheven – nog een zwaar vierde kwartaal tegemoet. Terwijl de horeca nog ver is verwijderd van het pre-coronaniveau, heeft de branche nu al te maken met ‘groeipijn’. Zo beschouwt bijna 1 op de 3 horecaondernemers het personeelstekort als een grote belemmering. Daarnaast bestaat de vrees dat medewerkers die tijdens corona elders zijn gaan werken, niet meer naar de horeca terugkeren. Het tekort aan arbeidskrachten kan echter deels worden teruggebracht. Zo komt personeel waarschijnlijk ‘vrij’ bij bedrijven die zonder overheidssteun mogelijk zullen omvallen. In de foodsector zorgt de opening van de horeca voor groei (+2 procent), maar zijn het personeelstekort en hoge grondstofprijzen reden tot zorg. Ook de retail heeft te maken met ‘groeiremmers’. Zo blijven fysieke winkels kwetsbaar door de sterke groei van ‘online’ in 2021 (+25 procent). ABN AMRO verwacht dat per saldo sprake zal zijn van een lichte omzetdaling (-0,5 procent), om in 2022 (+ 1,5 procent) terug te veren naar het niveau van vóór corona.

De sector Transport & Logistiek profiteert flink van het herstel van de economie en de internationale handel. Wel kampt de sector nog altijd met de nasleep van de pandemie, terwijl de voor de coronacrisis zo nijpende personeelstekorten alweer terugkeren. Een op de vier transportbedrijven wordt qua groei belemmerd door een tekort aan arbeidskrachten, zo blijkt uit cijfers van het CBS. De combinatie van het stormachtige herstel en de groeipijnen vergt enorme flexibiliteit van ondernemers en hun medewerkers. Voor heel 2021 ligt de sector op koers voor een herstel van maar liefst 4,5 procent van de goederenvolumes. Naar verwachting vlakt de groei later dit jaar wat af, in lijn met de ontwikkeling van de  gehele economie. Evengoed verwacht ABN AMRO voor 2022 een nog altijd sterke groei van de transportsector van 2,5 procent.

Een afvlakkende groei zou een welkome verlichting betekenen, want in een aantal branches worden groeipijnen zichtbaar. Een in het oog springend voorbeeld is de containermarkt. Aan het begin van de pandemie lagen veel fabrieken in China en Europa stil, waardoor het aanbod van goederen werd beperkt. Daarnaast nam de vraag naar goederen tijdelijk sterk af doordat bedrijven voorsorteerden op een langdurige crisis en de voorraden beperkten om liquiditeit vrij te spelen. De mondiale industriële productie herstelde echter sneller dan verwacht. Thuiswinkelende consumenten zorgden voor een enorme vraag naar allerlei producten uit China, zoals elektronica en bureaustoelen, waardoor de wereldhandel snel herstelde.

In veel andere landen trok de productie vanaf november stevig aan, nadat de ene na de andere farmaceut aankondigde op korte termijn effectieve vaccins op de markt te brengen. De industrie en retail kregen daardoor te maken met de zogeheten zweepslag, ook wel het opslingereffect genoemd: ondernemers kunnen de snelle toename van de vraag nauwelijks bijbenen, ook doordat veel partijen in toeleveringsketens aan het begin van de coronacrisis de voorraad hebben verkleind. De containermarkt heeft daardoor in korte tijd enorme hoeveelheden goederen moeten verwerken. De schepen worden zeer zwaar beladen, waardoor het laden en lossen langer duurt en de schepen langzamer varen. Dat zorgt voor vertraging. Het vastlopen van het vrachtschip de Ever Given in het Suezkanaal, nieuwe lockdowns in Chinese havens en sluitingen van fabrieken in onder andere Vietnam zorgden voor verdere ontregeling van toeleveringsketens.

Ondernemingen in de industrie, bouw en retail zijn nog steeds bereid om hoge prijzen te betalen om goederen snel geleverd te krijgen, waardoor de transporttarieven tot grote hoogten worden opgestuwd. Containerrederijen varen wel bij deze cocktail van tegenslagen. De containertarieven zijn geëxplodeerd. Volgens onderzoeksbureau Drewry kost het verschepen van een 40-voets container van Shanghai naar Rotterdam momenteel 13.787 dollar, ruim acht keer zoveel als het gemiddelde tarief over de laatste vijf jaar. Ook de luchtvracht profiteert, want als goederen niet tijdig per schip kunnen arriveren en treinen zijn volgeboekt, is het vliegtuig over langere afstanden het enige alternatief. De meeste expediteurs – bemiddelaars in het vervoer van goederen – profiteren eveneens. Zij slagen er meestal in hogere inkoopkosten voor uitbesteed werk door te berekenen aan hun opdrachtgevers en maken vaak zelfs meer marge. Indien zij erin slagen de lading ondanks alles toch tijdig geleverd te krijgen, hebben opdrachtgevers daar veel geld voor over.

Naar verwachting houdt de druk op toeleveringsketens nog wel even aan. De periode in aanloop naar de feestdagen is altijd een piekseizoen. Na kerst en het Chinese nieuwjaar in februari kan de markt normaliseren. Naar verwachting vlakt  de groei van de industrie en de gehele economie af en keert de consumptie grotendeels terug naar diensten ten koste van goederen. Daardoor kunnen voorraden worden aangevuld en kan de vraag naar containervervoer iets afnemen

Het goederenvervoer over de weg is goed door de coronacrisis gekomen en herstelt zich snel. Daardoor is ook het tekort aan personeel in deze branche teruggekeerd. Vooral aan vrachtwagenchauffeurs is gebrek. Het tekort aan chauffeurs loopt naar verwachting verder op naarmate de samenleving verder heropent en ook de logistiek rond evenementen, horeca en retail volop wordt ingezet. Anderzijds kan het wegvervoer wat worden geremd door de afname van de bouwproductie als gevolg van de stikstofcrisis. Ook de binnenvaart krijgt daarmee te maken. De binnenvaart profiteert wel van het herstel van de internationale handel en de heropening van de samenleving.

Geef een antwoord

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.

Zorg dat u niets mist. Neem nu een jaarabonnement op TTM.nl met 25% korting. Abonneer