Ga naar hoofdinhoud

Zelfs ‘zachte’ brexit kost Nederlandse economie ruim 4,5 miljard euro

De Europese Unie en het Verenigd Koninkrijk gaan naar verwachting met een vrijhandelsverdrag uit elkaar. Maar zelfs zo’n ‘zachte’ brexit kost de Nederlandse economie volgens ABN AMRO ruim 4,5 miljard euro – ofwel 0,7 procent van het bbp (vanuit de productie) – en meer dan 17.000 banen  ten opzichte van vorig jaar. Deze economische schade komt voort uit de extra handelsbelemmeringen die bij een brexit zullen gelden – zoals grenscontroles, files bij de douane en extra administratie – wat de komende jaren zijn weerslag kan hebben op de vraag. Bij het doemscenario van een ‘harde brexit’ is de schade veel groter, mede door invoertarieven: ruim 17,5 miljard euro en het verlies van bijna 70.000 banen. Nederlandse bedrijven in verschillende sectoren hebben dus veel te winnen bij een succesvolle uitkomst van de brexit-onderhandelingen. Tegelijk zijn zij onzeker over de afloop van de onderhandelingen tussen de Europese Unie en het Verenigd Koninkrijk over een nieuw partnerschap.

De schade is zo omvangrijk, omdat het Verenigd Koninkrijk één van de belangrijkste handelspartners van Nederland is. Zo worden exporteurs van machines, chemische producten en voeding rechtstreeks getroffen, omdat zij veel zaken doen met Britse afnemers. Bovendien zijn veel bedrijven sterk verweven met sectoren in binnen- en buitenland en worden zij hierdoor óók indirect geraakt. Dat geldt zelfs voor het overgrote deel (55 procent) van de schade (2,5 miljard euro bij een zachte brexit). Als de vraag in het Verenigd Koninkrijk naar auto’s en machines uit Duitsland door extra handelsbelemmeringen terugvalt, hebben Duitse producenten minder onderdelen nodig en worden ook Nederlandse toeleveranciers geraakt. Datzelfde geldt voor agrarische toeleveranciers van voedingsmiddelenproducenten die door de brexit minder naar het Verenigd Koninkrijk kunnen exporteren. Ook in de dienstensector is sprake van indirecte schade, omdat de handel in diensten vaak vervlochten is met die van producten. Voorbeelden hiervan zijn accounting, boekhoudingen en juridische diensten. Daardoor staan ook in de zakelijke dienstverlening mogelijk duizenden banen op de tocht.

Het bestrijden van de coronacrisis en de voorbereidingen op de brexit lopen op dit moment door elkaar heen.  Ook zal de brexit – in welke vorm ook – het economisch herstel ná de pandemie afremmen, verwacht ABN AMRO. “Hoewel we verwachten dat het Verenigd Koninkrijk en de EU tot een vrijhandelsakkoord komen, is de schade voor het Nederlandse ook bij een zachte brexit bedrijfsleven aanzienlijk. Een aantal factoren kan deze schade de komende jaren echter lager doen uitvallen”, zegt Sonny Duijn, Sector Econoom Thema’s van ABN AMRO. “Een bedrijf dat met Britse branchegenoten concurreert om marktaandeel op het Europese vaste land, kan zijn positie bijvoorbeeld aanzienlijk verbeteren. Ook levert de brexit directe werkgelegenheid op, bijvoorbeeld voor dienstverleners. Zo kunnen grenscontroles tot juridische claims leiden als handelswaar bederft door oponthoud.

blue and white dome building under cloudy sky
Photo by Andrés García on Pexels.com

Bij een zachte brexit heffen de EU en het VK geen invoertarieven op elkaars producten, maar wordt de schade toegebracht door de extra handelsbelemmeringen die horen bij handel met landen van buiten de unie. Door de volgend jaar gefaseerd ingevoerde grenscontroles ontstaan langere wachtrijen en gaat de handel gepaard met extra documentatielast. Dit leidt tot stijgingen in personeelskosten en transportkosten per zending. Kwekerscoöperatie Royal Flora Holland houdt rekening met minstens vier uur vertraging in de export van sierteelt.

Bovendien nemen voorraadkosten toe. Een aantal bedrijven zal namelijk extra voorraden aanhouden nu de (snelheid van) handel belemmerd wordt. Dit heeft bijvoorbeeld invloed op handelsketens die volgens het ‘just-in-time’-principe werken, gericht op lage voorraadkosten en zeer snelle bevoorrading. Dit is bijvoorbeeld in de autosector het geval. Producent Honda rekende enkele jaren geleden voor dat een kwartier vertraging aan de grens, waardoor zij de onderdelen voor Britse fabrieken later krijgen, hen jaarlijks liefst tot 850.000 Britse pond zou kosten.

Ruim de helft van de bedrijven die direct zakendoen met het VK vindt het belangrijk om zich op de gevolgen van de Brexit voor te bereiden (53 procent). Zes op de tien bedrijven (57 procent) geven aan zich een beetje tot zeer grote mate te hebben voorbereid, waarmee dit aandeel weinig is veranderd sinds april. Een derde van de bedrijven stelt eerst de uitkomsten van onderhandelingen af te wachten alvorens zich echt te zullen voorbereiden. Vooral bedrijven met een indirecte handelsrelatie bereiden zich (nog) niet voor op Brexit (74 procent), vooral omdat zij niet verwachten dat Brexit gevolgen zal hebben voor hun bedrijf.

Ondanks de coronacrisis blijven veel bedrijven het belang van Brexit en de nieuwe relatie met het Verenigd Koninkrijk inzien. Net als tijdens de vorige meting, ziet ruim een kwart (28 procent) van de bedrijven Brexit nog steeds als een probleem voor hun bedrijf. De meeste bedrijven met een directe handelsrelatie geven aan dat de coronacrisis geen of weinig invloed heeft op hoe zij zich voorbereiden op de nieuwe regels (65 procent) of stelt het niet te weten (22 procent).

Het aandeel bedrijven met een directe handelsrelatie met het VK dat zich in zeer grote of behoorlijke mate op Brexit voorbereidt blijft sinds 2019 stabiel rond de 30 procent. Maar uit het onderzoek blijkt deze groep zich vaker in de volle breedte voor te bereiden. Bedrijven maken vaker dan voorheen afspraken over leveringsvoorwaarden, prijzen, afspraken met transporteurs, en doen vaker de Brexit Impact Scan.

Iets meer dan de helft van de bedrijven die direct zakendoen met het VK (54 procent) hoopt op een bredere deal, inclusief afspraken over allerlei aspecten van economische samenwerking, al lopen de verwachtingen over wat de uitkomst zal gaan zijn sterk uiteen. Slechts 5 procent denkt dat een bredere deal mogelijk zal zijn. Een groter aandeel bedrijven verwacht dat er geen akkoord zal komen (26 procent), verwacht een beperkt akkoord (23 procent) of weet het niet (23 procent).

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.

Zorg dat u niets mist. Neem nu een jaarabonnement op TTM.nl met 25% korting. Abonneer