Scania R480 Euro5: Zuinig zonder Adblue • TTM.nl Ga naar hoofdinhoud

Scania R480 Euro5: Zuinig zonder Adblue

(JULI/AUGUSTUS 2008) – Toen Scania destijds aankondigde Euro 4 te gaan realiseren met EGR en dus zonder AdBlue te hoeven gebruiken reageerde menigeen afwachtend. Toen men het zelfde beweerde van Euro 5 waren veel reacties ronduit sceptisch. Inmiddels is de auto te koop. TTM testte het model met 480 pk.

Scania R480 Euro 5Om Euro 5 te bereiken is meer nodig dan wat modificaties aan een euro 4 motor. Om te beginnen was een geheel niet injectiesysteem vereist. Onze testtruck was voorzien van de XPI injectie. De letters staan voor “Extra High Pressure Injection”. Het gaat hier om een common rail injectiesysteem dat Scania samen met motorenfabrikant Cummins ontwikkelde. XPI vervangt het tot dusverre gebruikte unit injector systeem dat -in het geval van Scania- óf van Bosch is (PDE) óf eveneens samen met Cummins werd ontwikkeld (HPI). De overstap vergde de nodige modificaties aan een motorblok maar waren eigenlijk niet dusdanig ingrijpend dat een heel nieuw blok moest worden ontwikkeld. De reden dat Scania dat toch deed, heeft te maken met het feit dat de verbrandingsdrukken hoger zullen worden dan de 180 bar die tot dusverre gebruikelijk was. Dat heeft niet alleen te maken met de strengere emissie eisen maar vooral met het streven het brandstofverbruik binnen de perken te houden. Verder wilde men de zuigerverplaatsing een klein beetje vergroten. Alle motorblokken van de nieuwe generatie XPI-motoren worden in Södertälje gegoten en bewerkt, behalve de vijfcilinders. Die komen uit Brazilië. Scania heeft succesvolle proeven gedaan om het motorblok uit compact grafiet gietijzer te gieten. Uiteindelijk is toch gekozen voor traditioneel gietijzer, omdat dat uitstekend aan alle eisen bleek te voldoen.
Scania handhaafde ook bij de XPI motoren als enige truckfabrikant de aparte cilinderkoppen. Alle andere truckmerken passen cilinderkoppen uit één stuk toe. Voordeel van het Scania systeem is de grotere mate van standaardisatie, een beginsel dat bij Scania langer en hoger in het vaandel staat dan bij enige andere truckfabrikant.
Met het XPI systeem kan een hoge inspuitdruk bij alle toerentallen worden bereikt. De drukken lopen op tot 2400 bar.  Bij XPI zijn vijf verschillende injectiecycli per verbrandingsslag mogelijk!
Een ander belangrijk verschil met de Euro 4 motoren is de grote turbolader met variabele geometrie. Effect daarvan is wel dat de hoeveelheid te koelen en te recirculeren uitlaatgas toeneemt. Dat alles stelt uitermate hoge eisen aan de turbolader en uiteraard ook aan het totale koelsysteem.
Wat merk je van dat alles bij het rijden in de nieuwe Scania Euro 5? Het antwoord daarop is: Veel. Vergeleken met zijn eveneens 480 sterke Euro 4 broertje is onze testauto qua karakteristiek een totaal andere truck.  De trekkracht is beduidend groter vooral bij lagere toerentallen. Zo rond de 1000 omw/min. houdt de motor ontzettend goed vast.  Dat is te uiteraard te danken aan de variabele geometrie van de turbo en aan de inspuitcapaciteit van het XPI systeem. Het koppel is hoger dan de 500 pk Euro 4 motor  maar wij vinden hem  beduidend soepeler qua rij karakteristiek dan de  500 pk -nota bene- een V8. 
De variabele turbo heeft overigens als gunstig neveneffect dat het motorremvermogen drastisch hoger is. Daarmee vervalt de noodzaak om een motorrem van het decompressietype te ontwikkelen want die heeft Scania nog steeds niet. De nieuwe motor vereiste verder de ontwikkeling van een compleet nieuw uitlaatsysteem waarbij er met succes naar werd gestreefd dat het karakteristieke Scania-geluid behouden bleef.

Nieuwe software
Verschil met de ‘oude’ motoren is verder dat bij de 480 Euro geheel nieuwe motorsoftware is toegepast. Eén van de dingen die je daarbij merkt is dat de visco veel sneller inkomt. Dat heeft natuurlijk ook te maken met de geïntegreerde hydraulische retarder. Maar ook in de klim, wanneer de retarder dus niet  wordt gebruikt, lijkt de ventilator sneller aan te springen.
Ook veranderd is de schakelsoftware. Normaal laat de software de motor zijn werk doen tussen de 1000 en 1800 omwentelingen. In de ‘hill’  stand is dat maximaal 1900 omw/min. In die stand wordt -als dat bij het klimmen nodig is- ook teruggeschakeld met stappen van twee versnellingen. Ofschoon het moeilijk te meten is hadden we toch het gevoel dat de bak iets sneller schakelt. Overigens is de bak nog altijd voorzien van synchromesh ringen omdat Scania ook nog een handgeschakelde versie van  de meeste transmissies verkoopt. Dat dus in tegenstelling tot de Volvo I-shift wat een klauwenbak is, dus zonder synchronisatie. Wat wel het zelfde is, is dat ook de Scania modellen met schakelautomaat toch een koppelingspedaal hebben. En dat zal nog wel even zo blijven want de grote promotor daarvan, CEO Leif Östling, heeft voor enige jaren bijgetekend.

Nieuwe kasten!
Een paar vernieuwingen vielen op. Ten eerste de fraaie kastenwand tegen de achterzijde. We kennen die uit de 4-serie maar in Nederland was deze extra op het moment dat TTM de wagen testte nog niet bekend. De wand bevindt zich op de plaats van het bovenste bed en zit 94 cm boven het bed. Maar dankzij de U-vorm steken de kasten minder ver de cabine in dan een tweede bed waardoor je nog makkelijk rechtop in het onderste bed kunt zitten. Uit het onderste bed zijn de bekende twee happen genomen om plaats te bieden aan de beide stoelen. In brede uitvoering meet het bed 77 cm bij een lengte van 220 cm.,
Nieuw is verder dat het onderste bed niet zomaar kan worden opgeklapt. Er zit tegenwoordig een vergrendeling  op die met een koord moet worden losgetrokken. De reden daarvoor is de zijluiken zijn vergroot en wel zodanig dat een niet al te dikke Roemeen er doorheen past en langs die weg in de cabine zou kunnen komen. Waar je als vrachtautoconstructeur al niet aan moet denken.
Ook valt op dat bij sommige instrumenten -zoals de turbodrukmeter- de cijfers van de schaal zijn verdwenen.
De cabine is met 64 dBA lekker stil maar die stilte wordt af en toe doorbroken wanneer de visco inkomt. En dat gebeurt herhaaldelijk, niet alleen als de retarder word ingeschakeld. Koeling is bij Euro 5 motoren met EGR een belangrijk zo niet het belangrijkste item. Je kunt tijdens het rijden aan de Scania merken dat de visco als het ware preventief wordt  ingeschakeld om te voorkomen dat de temperatuur van motor en natuurlijk ook van intarder niet onnodig veel oploopt.
Een andere geluidsbron was turbulentie rond de hoeken van de cabine. De precieze oorzaak was niet aan te wijzen maar met het woud aan spiegels vooral ter rechterzijde is turbulentie niet zo verwonderlijk.

Net verbruik
De test Scania was aerodynamisch gezien wel een heel erg uitgekiende combinatie. De luchtweerstand van de Scania is sowieso één van de laagste. Dat is ter danken aan de vorm maar ook aan de lage voorbumper. De afstand tussen bumper en wegdek is maar 15 cm, te weinig voor opritten van veerboten lijkt ons. Ook de Kögel oplegger is zo glad als een aal. Zowel de hals als de gehele onderzijde zijn van beplating voorzien en dus dicht.
Het brandstofverbruik van de Scania 480 is netjes maar was beslist lager geweest wanneer de weersomstandigheden normaal waren geweest, dus zonder de harde wind die een groot deel van het traject recht op de kop stond. Op vlakke delen van het traject zoals het laatste deel van Oberhausen naar Arnhem, loopt de 480 makkelijk onder de 23 liter per 100 kilometer. Over het geheel zit de wagen ongeveer op het gemiddelde dat trucks in deze categorie op de TTM test halen. De conclusie mag dan ook zij dat Scania met deze Euro 5 EGR truck de belofte waar maakt dat voldoen aan de Euro 5 norm niet gepaard gaat met een penalty in de vorm van een hoger brandstofverbruik.

P.C. Wieman

Fotografie: Jan Lieftink

Download onderstaand document voor het complete artikel, inclusief alle tabellen met specificaties, metingen en vergelijkingen.

 testScaniaR480Euro5.

Geef een antwoord

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd.

Deze site gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.

Zorg dat u niets mist. Neem nu een jaarabonnement op TTM.nl met 25% korting. Abonneer