Ga naar hoofdinhoud

Platooning een feit, nu nog de juiste connecties

(MEI 2016) – Platooning. Het was hèt modewoord van het eerste kwartaal van dit jaar in de transportwereld. Op de EU Truck Platooning Challenge mocht Nederland als EU-voorzitter laten zien hoe onderling verbonden trucks transport en logistiek effectiever maken. Maar, zo leerden wij ook, in een rijtje rijden is nog maar het begin. [TTMnl2016_2_40]

In januari van dit jaar kwamen veel stakeholders uit de Europese transportsector en truckindustrie naar Brussel voor een evenement dat ‘Reducing CO2 together’ heette, georganiseerd door de truckfabrikanten verenigd in ACEA. Thema van het evenement: door een integrale aanpak van truckindustrie, overheid en bedrijfsleven kan de CO2-uitstoot van het wegtransport tot 2020 met 20 procent dalen. Hoe dan?

Door zuiniger trucks, natuurlijk, maar ook door intelligente designs van trailers, of slimme aanpassingen in de infrastructuur. Zelfs een wegdek van beton werd in Brussel genoemd. Samenwerking is dus belangrijk, en dat geluid kwam een paar maanden later, begin deze maand, ook weer naar voren in Rotterdam. Op de Tweede Maasvlakte om precies te zijn.

Applaus
Daar arriveerden in totaal 18 vrachtwagens van zes merken die de dagen daarvoor vijf landen hadden doorkruist om op de Tweede Maasvlakte te arriveren. In een rijtje, want het gaat om truckplatooning. Per merk, dat wel, want trucks van verschillende merken kunnen nog niet met elkaar communiceren. En dus arriveerden achtereen volgens DAF, Mercedes-Benz, Iveco, MAN, Scania en Volvo met hun slimme voertuigen. De platoons hadden voor het eerst ‘cross-border’ gereden, en dat is heel wat in een Europa waar een slimme transportoplossing als een LZV niet eens de Nederlands-Duitse grens mag oversteken. Applaus dus, en terecht, van alle belanghebbenden en belangstellenden voor deze mooie eerste proef.

CO2
Voor wie geen idee heeft wat truckplatooning inhoudt, zetten we het even kort op een rijtje. Truckplatooning is niet anders dan twee trucks met een dissel ertussen, alleen is die tegenwoordig dan van elektronische aard. Twee of meer vrachtwagens zijn via een wifi-verbinding met elkaar verbonden. De voorste leidt, de andere volgen en reageren hetzelfde op situaties onderweg. Met onder meer bekende systemen als adaptive cruise control (ACC) en Lane Departure Warning System (LDWS) wordt ervoor gezorgd dat de volgende trucks het pad van de eerste volgen, met een kleine afstand (minimaal 10 meter) tussen de voertuigen. Het op korte afstand van elkaar rijden kan tot 10 procent brandstofbesparing (en dus CO2-besparing) leiden. Platooning op zich is geen wonder van techniek. Vrijwel alle truckfabrikanten waren er al lang voor de EU Truck Platooning Challenge mee bezig. Sterker nog, sommige truckfabrikanten meldden ons dat ze voor de Challenge hun platooningconcepten weer van een ietwat verstofde plank moesten halen.

Highway Pilot
Enkele weken voor de EU Truck Platooning Challenge liet Mercedes-Benz zien dat het nooit gestopt is met platoonen of zelfs automated driving. In 2015 had Daimler al een primeur met de Highway Pilot. Daarmee kan een vrachtwagen geheel automatisch zelf rijden. De chauffeur is er enkel nog voor controle en om in te grijpen bij potentieel gevaarlijke situaties. Tijdens een evenement genaamd Campus Connectivity liet Mercedes-Benz drie Actrossen rijden die waren voorzien van Highway Pilot Connect, een systeem dat trucks autonoom èn in een platoon laat rijden. Demonstraties lieten zien dat de zelfrijdende platoons uitstekend in het dagelijkse verkeer mee konden. Niet alleen wordt met gps en wifi een verbinding opgezet tussen de trucks, de voertuigen houden ook rekening met ander verkeer. Een veelgehoorde klacht is dat met ‘treintjes vrachtwagens op de weg’ het wel heel moeilijk wordt om in te voegen voor andere voertuigen. De demonstratie van Mercedes liet zien dat als er een voertuig zich tussen de op minimaal 15 meter van elkaar rijdende trucks perst, het achterste voertuig meteen meer afstand neemt. Afstand nemen in het platoon onderling gebeurt ook bij op- en afritten. Zelfs een noodstop kan met drie trucks achter elkaar in goede orde worden afgewerkt, zo blijkt.

Samenwerking
Tot zover de trucktechniek. Die is namelijk prachtig en vooruitstrevend, maar niet zaligmakend. Er is, zo hadden we in Brussel al gehoord, samenwerking nodig. Dat benadrukte ook minister Melanie Schultz van Infrastructuur en Milieu tijdens de EU Truck Platooning Challenge. “Dit is de finish van de eerste proef, maar tegelijk de start van samenwerking rond platooning. De test heeft namelijk ook duidelijk gemaakt dat we in Europa de regels voor de weg en chauffeurs beter moeten gaan afstemmen om grensoverschrijdend transport met truckplatooning op grotere schaal mogelijk te maken. Neem bijvoorbeeld de afstand tussen twee voertuigen in een platoon. In België en Frankrijk is die 50 meter, in Duitsland is die twee seconden en in Nederland is ‘een veilige afstand’ voorgeschreven.” Schultz gaf aan dat er ook op politiek gebied nog wel het een en ander te winnen is. Gelukkig vond een week na de EU Truck Platooning Challenge een ontmoeting plaats van Schultz met haar Europese collega-ministers. De uitkomst daarvan is nog onbekend als deze TTM.nl naar de drukker gaat, maar Schultz gaf impliciet al aan dat het een hele klus wordt om 28 Europese neuzen dezelfde kant op te krijgen. EU-politici op één lijn krijgen is moeilijk, dat heeft de jarenlange strijd rond de LZV wel bewezen. En datzelfde willen we ook nog wel eens zien bij de truckfabrikanten, want voor optimale platooning is het wel leuk als platoons uit trucks van diverse merken kunnen bestaan, en niet van alleen maar één merk, zoals nu.

Harmonisatie
De minister, en tegelijk iedereen die enthousiast is over platooning en automated driving, mag zich gesteund weten door tal van belanghebbende organisaties om de technologische stand van zaken te paren aan goed harmoniserend beleid in de hele EU. Transport en Logistiek Nederland (TLN) bijvoorbeeld. Voorzitter Arthur van Dijk: “Het is belangrijk dat we regelen dat platoons grensoverschrijdend kunnen worden ingezet. Ik ga me er daarom hard voor maken om net als bij de LZV’s te proberen om via de Benelux Unie inzet van platoons in Nederland, België en Luxemburg zo snel mogelijk voor elkaar te krijgen.” Nederlandse transportbedrijven zal dat als muziek in de oren klinken. Maar ook zij die niet over de grens gaan, zijn enthousiast om in platoons te gaan rijden. Peter Appel Transport gaf dat vorig jaar al aan. Peter Leegstraten van Ahold Transport meldde tegenover TTM.nl dat “we het liefst vandaag nog beginnen. Dat is niet realistisch natuurlijk, maar in 2017 zouden wij toch graag van start gaan.” Ook Rijkswaterstaat, organisator van de EU Truck Platooning Challenge, wil zich inzetten voor een snelle acceptatie. Daarvoor is namelijk ook aanpassing nodig aan de infrastructuur. “Het Nederlandse wegennet is nog niet optimaal ingericht voor zelfrijdende voertuigen. De kwaliteit van onze infrastructuur moet daarvoor nog omhoog. En er is nog meer werk te verrichten. Ook het andere verkeer moet zich wat betreft houding aanpassen aan bijvoorbeeld trucks in een platoon”, aldus Jan-Hendrik Dronkers, directeur-generaal van Rijkswaterstaat.

Revolutie
Bij platooning komt nog wel wat meer kijken dan alleen trucks met wifi achter elkaar aan laten rijden. Zo simpel is het niet, maar de mogelijkheden van de technologie samen met platooning zijn genoeg voor een logistieke revolutie in de komende decennia. Dat beseft ook Harrie Schippers, voormalig DAF President en in Rotterdam aanwezig namens fabrikantenkoepel ACEA. “Truckplatooning is maar één onderdeel van wat we ITS noemen: Intelligent Transport Systems. We leven in de tijd van ‘The Internet of Things’, waar alles en iedereen met elkaar verbonden is.” Een van de truckfabrikanten die dat al heel goed doorheeft is Mercedes-Benz. Op haar Campus Connectivity liet Daimler zien dat ‘connectivity’ niet alleen plaatsvindt tussen trucks, maar ook tussen voertuigen en infrastructuur, en tussen voertuigen en andere delen van de supply chain. Denk aan routeplanning, geofencing, onderhoud en een door connectivity verbeterde ladinggraad van voertuigen. “Het lijkt nog ver weg, maar in de toekomst kan een truck vrijwel 24 uur achter elkaar rijden, zonder stil te hoeven staan en zonder ooit pech te hebben. Het klinkt utopisch, en perfect wordt het natuurlijk nooit, dat geef ik toe, maar met connectivity kunnen we veel bereiken”, aldus Daimlers hoogste truckbaas Wolfgang Bernhard.

Trucks die nooit meer stil staan? Dat is nog verre toekomstmuziek. In de ‘Vision 2025’ roadmap, die kort na de Challenge werd gepresenteerd, staat dat we nu, in 2016, nog maar op ‘Level 1’ zijn van hoe platooning of automated driving er uiteindelijk uit moet komen te zien. Nu rijden we bijvoorbeeld nog alleen in Nederland, met een gat tussen twee trucks van minimaal een 0,5 seconde. Voordeel van de transporteur is er in brandstofverbruik en CO2-emissie. Er kan maar een ‘treintje’ van twee of drie trucks van één merk rijden. In 2020 kunnen er al drie of meer trucks van meerdere merken rijden, op 0,3 seconde afstand van elkaar. Grensoverschrijdingen moeten mogelijk zijn. Pas in 2025 wordt het hoogste level bereikt, met chauffeurs die enkel de voorste truck volgen en niet weten wat er voor in het platoon gebeurt. Dan profiteren transportbedrijven nog meer door betere inzet van hun wagenpark en ook door verlaging van personeelskosten. Een aanpassing in rij- en rusttijdenregeling is tegen die tijd nodig en ook verantwoord. In de hele EU. Genoeg werk aan de winkel dus nog voor alle belanghebbenden. Maar dat platooning en automated driving aan het begin staan van een onomkeerbare, ongekende verandering in de internationale transportwereld is zeker.

Tekst: Arjan Velthoven | Foto’s: Arjan Velthoven, Rijkswaterstaat

#efficiency #revolutie #werkaandewinkel

Zorg dat u niets mist. Neem nu een jaarabonnement op TTM.nl met 25% korting. Abonneer