De dieselprijs in Nederland is voor het eerst boven de grens van 2,50 euro per liter gestegen. Dat zegt consumentenorganisatie UnitedConsumers, dat ook uitschieters tot 2,519 euro per liter ziet. Nog voor het uitbreken van de oorlog in het Midden-Oosten lag de prijs rond de 2,09 euro per liter. Voor transportbedrijven wordt het de kunst met de plotseling gestegen kosten om te gaan, want doorberekenen is zo makkelijk nog niet.
De stijging hangt samen met geopolitieke spanningen en met name de afsluiting van de Straat van Hormuz bij Iran, een cruciale route waar ongeveer een vijfde van de wereldwijde olieproductie doorheen gaat. De olieprijzen reageren daar direct op – en dus ook de prijzen aan de pomp.
Voor transportbedrijven komt de stijging op een uiterst ongelukkig moment. Brandstof vormt gemiddeld 20 tot 25 procent van de kosten van een transportonderneming. Tegelijkertijd krijgt de sector te maken met stijgende loonkosten en de invoering van de vrachtwagenheffing per 1 juli, die voor veel trucks neerkomt op circa 20,1 cent per kilometer.
“De marges in het transport zijn al jaren flinterdun. Door deze stapeling van kosten wordt het voor veel bedrijven steeds moeilijker om het hoofd boven water te houden,” zegt Elisabeth Post, bestuursvoorzitter van Transport en Logistiek Nederland (TLN).
Volgens TLN kunnen transportbedrijven deze kostenstijging niet zelf blijven dragen en zullen ze uiteindelijk in de tarieven moeten worden verwerkt. Post sluit niet uit dat ook de overheid moet ingrijpen. “Accijnsverlaging is één van de opties waarnaar gekeken kan worden. Het gaat er uiteindelijk om dat de transportsector deze stapeling van kosten kan blijven dragen. Vrachtwagens houden Nederland draaiende: ze bevoorraden winkels, leveren aan bedrijven en zorgen dat bouwprojecten doorgaan. Zonder een gezonde transportsector komt de bevoorrading van Nederland in gevaar.”
In de praktijk blijkt het echter lastig om stijgende brandstofkosten direct door te berekenen. Dat komt door de machtsverhoudingen in de logistieke keten en de manier waarop dieselclausules in contracten zijn ingericht.
Diederik-Jan Antvelink van logistiek dienstverlener Nedcargo schetst de financiële impact: “Wij als transportbedrijf voelen dit direct aan de pomp. Terwijl de brandstofrekening binnen zeven dagen moeten betalen, kunnen we dit pas met vertraging doorrekenen aan de verladers. Een korte rekensom leert mij dat dit een impact heeft op ons werkkapitaal van meer dan 1 miljoen euro.”
Volgens Antvelink moeten transporteurs de stijgende dieselprijs vaak maanden voorfinancieren. “Met 100.000 liter per week moet ik dus 35.000 euro per week voorschieten.”
Die voorfinanciering onderstreept volgens hem de machtsverhoudingen in de keten: oliemaatschappijen rekenen direct af, terwijl grote verladers de hogere kosten soms pas veel later betalen. Voor financieel sterke bedrijven is dat nog op te vangen – voor veel kleinere transporteurs wordt het een steeds grotere uitdaging.
