Het kabinet heeft fase 1 van het Landelijk Crisisplan Olie (LCP-O) in werking gesteld vanwege oplopende spanningen in het Midden-Oosten en dreigende verstoringen in de brandstofvoorziening. Van acute tekorten of ingrijpende maatregelen is echter nog geen sprake.
Fase 1 van het Crisisplan staat volledig in het teken van voorbereiding. De overheid intensiveert de monitoring van olie- en dieselvoorraden en gaat in gesprek met grootverbruikers, waaronder de transportsector. Ook wordt de nationale crisisstructuur opgetuigd. Voor burgers en bedrijven verandert er op korte termijn niets.
Dat betekent ook dat het wegtransport voorlopig ongestoord kan blijven opereren. Dat is cruciaal: volgens het crisisplan is het wegtransport (persoons- en goederenvervoer, red. TTM.nl) verantwoordelijk voor circa 25 procent van het dieselverbruik in Nederland en vormt het een essentiële schakel in de bevoorrading van onder meer supermarkten en ziekenhuizen .
Maatregelen pas in latere fases
Pas als de situatie verslechtert, komen verdergaande maatregelen in beeld. In fase 2 kan het kabinet bedrijven en burgers oproepen vrijwillig brandstof te besparen, bijvoorbeeld door thuiswerken te stimuleren. In fase 3 kunnen dwingende maatregelen volgen, zoals snelheidsverlagingen, autoloze zondagen of beperkingen voor (dieselgedreven) transportactiviteiten.
Specifiek voor de transportsector zijn ook gerichte ingrepen mogelijk. Het crisisplan noemt onder meer maatregelen rond transportbewegingen en prioritering van vitale gebruikers. In een ernstig scenario kan de overheid zelfs brandstof rantsoeneren en bepaalde sectoren – zoals logistiek voor voedsel en zorg – voorrang geven.
Langere termijn: structurele impact
Hoewel de directe gevolgen beperkt zijn, schetst het crisisplan een duidelijk beeld van de kwetsbaarheid van de sector. Verstoringen in de olievoorziening kunnen leiden tot keteneffecten, zoals problemen in de bevoorrading en stijgende kosten .
Op langere termijn kan dit leiden tot versnelling van de energietransitie in het wegtransport. De afhankelijkheid van diesel blijft voorlopig groot, maar alternatieven worden steeds belangrijker om toekomstige crises op te vangen.
Het crisisplan is in 2023 preventief opgesteld en nu wordt het weliswaar actief, maar er is vooralsnog geen enkele reden voor paniek.
