De naam Spijkstaal brengt bij menigeen een golf aan herinneringen boven. Wie herinnert zich niet de SRV-wagen, of de elektrische ventkar van de melkboer? Maar Spijkstaal is niet alleen rijke historie. In Hoogvliet wordt hard gewerkt aan een bloeiende toekomst van het historische merk. [INHOUD | INDEX TTMnl2021_2_62]
Het is een van mijn eerste herinneringen: op zaterdagmiddag op bezoek bij opa en oma. Mijn opa was in dienst bij de Rotterdamse bakkerij Van der Meer & Schoep. Tijdens zijn laatste rondje op zaterdag reed hij met zijn Spijkstaal door zijn eigen straat. Ik mocht dan een broodje uitkiezen (maanzaad alstublieft) en heel even mocht ik dan in de cabine van die elektrische ventkar zitten. Met twee pedalen, weet ik nog. Een grote rem, een iets kleiner ‘stroompedaal’. Even in die Spijkstaal rijden zat er voor mij, 3-jarig ventje, natuurlijk nog niet in.
Hoogstorters
Spijkstaal beleefde glorietijden in de jaren vijftig, zestig en zeventig van de 20e eeuw. Maar het merk bestaat al sinds 1937, toen Gerrit Neuteboom, zoon van een dorpssmid, begon met het vervaardigen van landbouwwagens. Hij maakte faam met éénassige aanhangers, zogeheten hoogstorters. “Toen hij op vakantie was in Groot-Brittannië, begin jaren vijftig, ziet hij daar de ‘milkman’ met een elektrisch wagentje rijden. Dat zet hem aan het denken en in 1955 introduceert Spijkstaal de eerste elektrische ‘bezorgwagen’”, vertelt Rob van Triest, engineer bij Spijkstaal en er al meer dan 25 jaar werkzaam. De Spijkstaal Electro wagens worden ingezet als ventwagens voor melkboeren en… bakkers. Van Triest kijkt eens naar de foto van ‘opa’ en zijn Spijkstaal. “Een Spijkstaal 1000 of 1500”, zegt hij. Deze driewielige voertuigen waren populair in de jaren vijftig en zestig. “Het waren echt wagens voor bezorging aan huis. Ze hadden een vermogen van 3 of 4 pk, gingen niet harder dan hooguit 18 km. Door de stalen opbouw waren ze wel robuust. Het laadvermogen bedroeg maar liefst 1250 tot 1800 kg!”, aldus Van Triest. De Spijkstaals van toen waren dus absolute werkpaarden, maar niet te vergelijken met de elektrische bestelauto van vandaag. Latere edities van de Spijkstaal bezorgwagen hadden overigens ook benzinemotoren, onder meer van Ford. Met de opkomst van de supermarkt werd de behoefte aan meer volumineuze wagens steeds groter. “De 4506 en de 7007 waren de wagens die het grote publiek kent als ‘de SRV-wagen’”, vertelt Van Triest, “al reden ook andere retailers ermee.”
Spijkstaal maakte in eerste instantie naam met hoogstorters.
Maatschappij
De opkomst van de supermarkt luidde echter ook de ondergang van de ventwagens-aan-de-deur in. “De markt voor deze voertuigen, toen de belangrijkste afzetmarkt van Spijkstaal, stortte in toen de supermarkt gemeengoed werd”, schetst Geoffrey Jacobs, adjunct-directeur van Spijkstaal International, zoals het bedrijf tegenwoordig heet. “De melkboer en bakker aan de deur waren toen al minder populair. Deels vanwege die supermarkt, maar ook door maatschappelijke veranderingen. Verkoop aan de deur heeft baat bij iemand die thuis is. In de jaren zeventig gingen door de emancipatie meer mensen buiten de deur werken. De boodschappen werden dan bij de supermarkt gedaan. Die ontwikkeling heeft de elektrische Spijkstaal de das omgedaan.” Bijzonder jammer, want het zou tot ongeveer anno nu duren eer er weer serieus behoefte kwam aan elektrische bezorgauto’s.
Elektromobiel
Het bedrijf ging zeker niet bij de pakken neerzetten, maar innoveerde verder. Er werd nog wel een poging gedaan om met elektrische bestelauto’s de markt te veroveren. In het rijke foto-archief van Spijkstaal zien we een vierwielige Spijkstaal 2500 E/ES, met op de zijkant de tekst ‘Elektromobiel in stadsverkeer – een schoner milieu!’ Hoe ironisch! Zelfs midden jaren negentig werd nog een elektrische minitruck voor stadsdistributie in Leiden ontwikkeld. “Later werd de focus verlegd naar elektrische trekkers voor intern transport. Dat doen we overigens nog altijd, onder meer voor Flora Holland en Luchthaven Schiphol”, zegt Jacobs. Toch ging het in de laatste jaren van de vorige eeuw en het eerste decennium van deze eeuw steeds wat minder met Spijkstaal. “Terugkijkend kun je zeggen dat we op veel verschillende paarden gokten, maar geen focus hadden. We deden veel projecten die veel geld kostten maar te weinig opleverden”, herinnert Jacobs zich. Dat kon niet goed gaan, en in 2015 werd Spijkstaal failliet verklaard. De reddende engel was de Peinemann Mobilift Groep, groot in verhuur van heftrucks en kranen. “Sinds de overname richt Spijkstaal op de verkoop van elektrische bedrijfsvoertuigen, maar ook op de verhuur ervan. We willen klanten totaalmobiliteit bieden. En daarbij willen we niet meer alles zelf maken. We zijn van een productiebedrijf een assemblagebedrijf geworden”, aldus Jacobs.
S2500
Op de assemblage-afdeling zien we hoe de robuuste elektrische trekkers voor onder meer Scania in elkaar worden gezet. Maar onder de leiding van Peinemann Mobilift Groep kan Spijkstaal zich ook weer richten op elektrisch vervoer voor in de stad. “Al zijn we daar nooit helemaal mee gestopt”, zegt Jacobs. “Onze elektrische voertuigen zijn nog atijd populair bij groendiensten, en je komt ze ook tegen in pretparken, als servicewagens.” Hij doelt dan op de Spijkstaal 1000, met een beetje verbeelding de moderne variant van de brood- of melkkar van vroeger. “Maar dan wel veelzijdiger”, zegt Jacobs. “Het laadvermogen is nog altijd 1250 kg, maar de topsnelheid bedraagt nu 40 km/h en er kan op een acculading tot 130 km mee gereden worden.” De Spijkstaal 1000 (met korte of lange wielbasis) heeft veel weg van de Goupil waar online supemarkt Picnic mee rijdt. “Dat is zeker een interessante markt waar wij ook veel aanvraag uit krijgen”, zegt Jacobs. “Daarom is het goed te weten dat we nu ook de S2500 hebben, een iets groter model met 2500 kg laadvermogen en een trekvermogen van 6 ton. Jacobs laat op zijn telefoon schetsen zien van een S2500 met een mini-oplegger zien. “Dat is elektrische stadsdistributie in optima forma.”
Logistiek
Onder Peinemann groeit Spijkstaal steeds meer van fabrikant naar dienstverlener. Logistiek dienstverlener zelfs, met het nieuwe Peinemann Project Logistiek. PPL verzorgt logistieke en technische diensten op verschillende complexe en/of binnenstedelijk gelegen (bouw)projecten. “We hebben twee logistieke hubs in en rond Amsterdam. Op Schiphol, maar ook meer naar het centrum. Later dit jaar willen we een distributiehub openen waarbij onze elektrische bedrijfsvoertuigen kunnen worden ingehuurd voor de last mile naar de binnenstad”, schetst Jacobs.
Daarmee lijkt de cirkel voor Spijkstaal weer rond. Waar het bedrijf zijn roem ooit vergaarde met elektrische bezorgkarren die langs de deuren gaan, kan Spijkstaal anno 2021 bouwen op nieuwe elektrische bedrijfsauto’s die de broodnodige emissievrije last mile aankunnen. Gerrit Neuteboom kijkt ongetwijfeld glimlachend naar zoveel innovatie…
TEKST: ARJAN VELTHOVEN | FOTO’S: SPIJKSTAAL, TTM.NL
